شکستگی ترقوه نوعی شکستگی شایع است که تقریباً 2 تا 5 درصد از کل شکستگی‌های بدن انسان را تشکیل می‌دهد. جراحی برای بیمارانی که جابجایی قابل توجه، بی‌ثباتی، عوارض مرتبط یا نیازهای عملکردی بالا دارند، با هدف کاهش خطر جوش نخوردن و بازیابی عملکرد مفصل شانه، توصیه می‌شود. برای شکستگی‌هایی که جابجایی یا بی‌ثباتی آشکار دارند، پزشکان معمولاً جراحی تثبیت داخلی با پلاک را برای بهبود شکستگی انجام می‌دهند. با این حال، تعداد کمی از بیماران (حدود 1 تا 3 درصد) ممکن است پس از جراحی دچار شکستگی پلاک شوند که نه تنها مانع توانبخشی می‌شود، بلکه ممکن است نیاز به عمل جراحی دوم نیز داشته باشد (همانطور که در شکل زیر نشان داده شده است).
این مقاله به بررسی علل و روش‌های درمان شکستگی بشقاب می‌پردازد و راهکارهای علمی برای مقابله با آن ارائه می‌دهد.
دلیل شکستن صفحه
۱. عوامل بیومکانیکی
استخوان ترقوه به شکل S است و یک سوم میانی آن مستعدترین محل برای شکستگی و همچنین ناحیه‌ای است که بیشترین فشار مکانیکی را تحمل می‌کند. صفحات در این ناحیه تحت فشار خمشی و پیچشی بالایی قرار دارند؛ اگر بهبود شکستگی به تأخیر بیفتد، ممکن است صفحه به دلیل خستگی طولانی مدت بشکند.
تمرکز تنش: طول ناکافی صفحه (مثلاً پوشاندن فقط ۲-۳ سوراخ پیچ در انتهای شکستگی) ممکن است منجر به شکستگی در دو انتهای صفحه یا شل شدن پیچ به دلیل تمرکز تنش شود.
علاوه بر این، تثبیت بیش از حد پیچ یا اتصال سیم فولادی در نواحی شکستگی خرد شده نیز می‌تواند باعث تمرکز بیش از حد تنش و شکستگی بعدی صفحه شود (همانطور که در شکل زیر نشان داده شده است).
آزمایش‌های بیومکانیکی نشان داده‌اند که ناکافی بودن طول پلاک و عدم تثبیت پیچ، عوامل مکانیکی اصلی منجر به شکستگی پلاک هستند.
۲. مسائل فنی جراحی
از نظر بالینی، میزان بهبودی درمان محافظه‌کارانه بیشتر از درمان جراحی است، با این حال درمان محافظه‌کارانه عمدتاً با خطر بدجوش‌خوردگی همراه است. برای درمان جراحی، انتخاب روش جراحی مستقیماً بر پایداری صفحه تأثیر می‌گذارد، به همین دلیل است که میزان جوش نخوردن شکستگی جراحی کمی بیشتر از درمان محافظه‌کارانه است. پس از انتخاب جراحی، روش جراحی از اهمیت حیاتی برخوردار است.
انتخاب نامناسب پلاک:
وقتی از صفحات غیر قفل شونده (صفحات معمولی) استفاده می‌شود، پیچ‌ها مستعد شل شدن هستند که ممکن است منجر به شکستن صفحه شود. چنین صفحاتی اکنون به ندرت استفاده می‌شوند و عمدتاً در موارد شکست قبلی دیده می‌شوند.
ضخامت ناکافی صفحه (مثلاً صفحات ۲.۷ میلی‌متری که در بیماران عضلانی یا چاق استفاده می‌شوند) ممکن است نتوانند پشتیبانی کافی را ارائه دهند.
تثبیت ناکافی پیچ: تعداد پیچ‌ها کافی نیست (حداقل ۶ پیچ معمولاً توصیه می‌شود) و هر ۶ پیچ باید با تثبیت دوقشری قرار داده شوند - فقط چنین قدرت نگهدارنده‌ای می‌تواند به طور مؤثر در برابر نیروی پیچشی و گرانش اندام فوقانی مقاومت کند. برای موارد خاص، مانند بیمارانی که انطباق ضعیفی دارند یا پوکی استخوان شدید دارند، تثبیت دوقشری (پیچ‌هایی که به استخوان قشری قدامی و خلفی ترقوه نفوذ می‌کنند تا پایداری را افزایش دهند) گاهی اوقات مورد نیاز است.
۳. عوامل مرتبط با بیمار
علت اصلی شکستگی نهایی صفحه، جوش نخوردن انتهای شکستگی یا تأخیر در جوش خوردن استخوان (جوش نخوردن) است. در صورت جوش نخوردن شکستگی، صفحه باید فشار بیشتری را به جای استخوان تحمل کند که در نهایت منجر به شکستگی خستگی صفحه در طول زمان خواهد شد. در میان عواملی که بر جوش نخوردن تأثیر می‌گذارند، عوامل مرتبط با بیمار از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، از جمله سیگار کشیدن (نیکوتین مانع از بهبود استخوان می‌شود)، دیابت شیرین، سوء تغذیه (کمبود ویتامین D یا کلسیم) و پوکی استخوان (کیفیت پایین استخوان که منجر به شل شدن آسان پیچ می‌شود). در موارد خاص، عفونت زخم نیز می‌تواند باعث جوش نخوردن شود: عفونت بعد از عمل ممکن است منجر به تحلیل استخوان شود و باعث شود صفحه پشتیبانی خود را از دست بدهد و در نهایت بشکند.
روش‌های درمان شکستگی صفحه
۱. جراحی ترمیمی (درمان خط اول)
موارد مصرف: شکستگی التیام نیافته همراه با شکستگی صفحه و اختلال عملکرد. اهداف جراحی: بازیابی طول ترقوه، دستیابی به تثبیت پایدار و تسریع بهبود بیولوژیکی شکستگی.
۲. درمان‌های جایگزین
تثبیت میخ داخل استخوانی: مناسب برای بیمارانی که کیفیت استخوان ضعیفی دارند، اما ظرفیت ضد چرخشی ضعیفی دارند.
درمان با امواج شوک خارج از بدن (ESWT): برای جوش نخوردگی خفیف قابل استفاده است و می‌تواند باعث تحریک بهبود استخوان شود.
اولتراسوند پالسی با شدت کم (LIPUS): باعث بهبود شکستگی می‌شود، اما اثر درمانی نسبتاً کندی دارد.
نتیجه‌گیری
شکستگی پلاک یک عارضه بالقوه پس از جراحی شکستگی ترقوه است، اما خطر آن را می‌توان از طریق تکنیک‌های جراحی بهینه، مدیریت دقیق پس از عمل و توانبخشی منطقی به طور قابل توجهی کاهش داد. در صورت شکستگی پلاک، جراحی ترمیمی همراه با پیوند استخوان در حال حاضر موثرترین روش درمانی است. بنابراین، توصیه می‌شود بیماران به شدت توصیه‌های پزشکی را رعایت کرده و از ورزش زودهنگام پس از جراحی خودداری کنند.
زمان ارسال: ۲۱ ژانویه ۲۰۲۶